తుంగభద్ర ప్రాజెక్టు నుంచి తనకు న్యాయంగా రావాల్సిన నీటి వాటాను రాష్ట్రానికి అందేలా జోక్యం చేసుకోవాలని తెలంగాణ కేంద్ర ప్రభుత్వాన్ని కోరింది; దక్షిణాది రాష్ట్రాల మధ్య నదీ ప్రవాహాలు ఎలా పంచుతున్నారన్న చిరకాల ఫిర్యాదును ఇది మళ్లీ లేవనెత్తింది.
తెలంగాణకు హక్కుగా రావాల్సినదానికి ఎక్కడా దగ్గరగా కూడా అందడం లేదని వాదిస్తూ, జోక్యం చేసుకోవాలని ముఖ్యమంత్రి ఏ. రేవంత్ రెడ్డి న్యూఢిల్లీని కోరారు. కాగితంపై రాష్ట్రానికి తుంగభద్ర వ్యవస్థ నుంచి 15.9 వేల మిలియన్ ఘనపుటడుగుల (టీఎంసీ) కేటాయింపు ఉంది. ఆచరణలో మాత్రం వాస్తవ ప్రవాహాలు కేవలం ఐదు నుంచి ఆరు టీఎంసీలుగానే ఉన్నాయని అధికారులు చెబుతున్నారు; దీంతో తోకచివరి ప్రాంతాల రైతులు కీలక సమయంలో నీటిపారుదల నీళ్ల కొరతను ఎదుర్కొంటున్నారు.
సమస్యలో ప్రధాన భాగం రాజోలిబండ డైవర్షన్ స్కీమ్ (ఆర్డీఎస్) వద్ద ఉంది; ఇక్కడ తెలంగాణకు ఉద్దేశించిన నీరు అంచనా స్థాయిలో ప్రవహించడం లేదు. స్కీమ్లో తన వైపు భారీ పూడిక కారణంగా కాలువ మూసుకుపోయి, దాని మోసే సామర్థ్యం తగ్గిందని రాష్ట్రం నిందిస్తోంది. ఈ సమస్య కొత్తది కాదు: 2004లోనే ఈ నిర్మాణంలో పూడిక తీయాలని ఒక నిపుణుల కమిటీ సిఫారసు చేసింది, కానీ ఆ పని ఎప్పుడూ పూర్తికాలేదు.
ఈ ప్రతిష్టంభనను తొలగించేందుకు — పూడికతీతపై ప్రాధాన్య ప్రాతిపదికన చర్య తీసుకోవాలని కేంద్రాన్ని అధికారికంగా కోరాలని, నది, దాని మౌలిక సదుపాయాలు రాష్ట్ర సరిహద్దులను దాటుతున్నందున కర్ణాటక ప్రభుత్వ సహకారాన్ని కోరాలని ప్రభుత్వం నిర్ణయించింది. రెండు రాష్ట్రాల మధ్య సమన్వయం లేకుండా ఒక వైపు మాత్రమే ఇంజినీరింగ్ మరమ్మతులు హామీ ఇచ్చిన వాటాను అందించలేవని అధికారులు అంగీకరిస్తున్నారు.
ఈ డిమాండ్ ఇంట్లో రాజకీయ ఉష్ణోగ్రతను పెంచింది. బీఆర్ఎస్ నేత టి. హరీశ్ రావుతో సహా ప్రతిపక్ష నేతలు — తెలంగాణ నీటి హక్కులపై ఎలాంటి రాజీపడవద్దని ముఖ్యమంత్రిని హెచ్చరించారు; పొరుగువారికి వ్యతిరేకంగా రాష్ట్ర ప్రయోజనాలను ప్రభుత్వం ఎంత గట్టిగా కాపాడుతుందన్నదానికి ఇది పరీక్ష అని ఈ అంశాన్ని చిత్రీకరించారు.
కృష్ణా, తుంగభద్ర పరీవాహక ప్రాంతాల్లో నీటి వివాదాలు — పోటీ వాదనలు, కాలం చెల్లిన మౌలిక సదుపాయాలు, అస్థిర రుతుపవనాలతో దశాబ్దాలుగా రగులుతున్నాయి. ప్రతి లోటూ — తమ పంటలను ప్రణాళిక చేసుకునేందుకు హామీ ఉన్న విడుదలలపై ఆధారపడే రైతులకు నేరుగా ఆందోళనగా మారుతుంది.
రేవంత్ రెడ్డి ప్రభుత్వానికి తుంగభద్ర ప్రశ్న ఆచరణాత్మకమైనదీ, రాజకీయమైనదీ: ఎండిన పొలాలకు మరింత నీరు అందించడం, అదే సమయంలో రాష్ట్రం కోసం నిలబడినట్టు కనిపించడం. ఈ అంశాన్ని కేంద్రానికి తీసుకెళ్లడం ద్వారా — మరో లోటుల సీజన్ కాక, మన్నికైన అంతర్రాష్ట్ర పరిష్కారాన్ని తాను కోరుకుంటున్నానని తెలంగాణ సంకేతమిస్తోంది.
స్పందించండి